नवी दिल्ली : देशाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. जून २०२६ मध्ये वस्तू आणि सेवा कर संकलनात भरीव वाढ नोंदवली गेली असून, एकूण जीएसटी महसूल १ लाख ९४ हजार ८१२ कोटी रुपयांवर पोहोचला आहे. गेल्या वर्षीच्या याच महिन्याच्या तुलनेत ही १३.९ टक्क्यांची वाढ आहे. जून २०२५ मध्ये जीएसटी संकलन १.७१ लाख कोटी रुपये होते.
वित्त मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, जीएसटी महसुलातील सातत्यपूर्ण वाढ ही देशातील वाढत्या आर्थिक व्यवहारांची आणि बाजारातील मजबूत मागणीची साक्ष मानली जात आहे. तज्ज्ञांच्या मते, विक्री आणि व्यावसायिक व्यवहार वाढल्यामुळे कर संकलनात वाढ होत असून, यामुळे सरकारला पायाभूत सुविधा आणि विकास प्रकल्पांसाठी अधिक निधी उपलब्ध होतो.
परताव्यानंतरही महसुलात दुहेरी अंकातील वाढ
एकूण महसुलाबरोबरच परतावा दिल्यानंतरचा निव्वळ महसूलही मजबूत राहिला आहे. जून महिन्यात सरकारच्या तिजोरीत १ लाख ६२ हजार ३७७ कोटी रुपये निव्वळ महसूल जमा झाला, जो गेल्या वर्षीच्या तुलनेत ११.२ टक्के अधिक आहे. या कालावधीत सरकारने करदात्यांना ३२ हजार ४३६ कोटी रुपयांचा परतावा दिला. मागील वर्षी हा आकडा २५ हजार १२१ कोटी रुपये होता. त्यामुळे परताव्यातही २९.१ टक्क्यांची वाढ नोंदवली गेली आहे.
सीजीएसटी, एसजीएसटी आणि आयजीएसटीमध्ये वाढ
सीजीएसटी : ३७ हजार ३७६ कोटी रुपये (८ टक्के वाढ)
एसजीएसटी : ४५ हजार ११६ कोटी रुपये (४ टक्के वाढ)
देशांतर्गत व्यवहारांवरील आयजीएसटी : ५२ हजार २८२ कोटी रुपये (७ टक्के वाढ)
आयातीवरील कर महसुलाने दिला मोठा आधार
जून महिन्यातील जीएसटी संकलनातील सर्वात महत्त्वाचा घटक म्हणजे आयात केलेल्या वस्तूंवरील कर महसूल. आयातीवरील आयजीएसटी संकलनात तब्बल ३४.६ टक्क्यांची वाढ झाली असून, या माध्यमातून ६० हजार ३८ कोटी रुपये महसूल जमा झाला. या मोठ्या वाढीमुळे एकूण जीएसटी संकलनाला महत्त्वाचा आधार मिळाला आहे. दुसरीकडे, देशांतर्गत व्यवहारांमधून मिळालेल्या महसुलात ६.५ टक्क्यांची वाढ नोंदवली गेली असून, या माध्यमातून १ लाख ३४ हजार ७७४ कोटी रुपये जमा झाले आहेत. यावरून देशांतर्गत बाजारपेठ स्थिर राहिल्याचे आणि परकीय व्यापारात वेगाने वाढ होत असल्याचे स्पष्ट होते.
महाराष्ट्र अव्वल; उत्तर प्रदेशची दमदार झेप
राज्यनिहाय जीएसटी संकलनात महाराष्ट्राने पुन्हा एकदा अव्वल स्थान कायम राखले आहे. राज्याने ९ टक्क्यांच्या वाढीसह ३० हजार ७१४ कोटी रुपयांचे कर संकलन केले. मात्र वाढीच्या दराच्या बाबतीत उत्तर प्रदेशने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. राज्याने १९ टक्क्यांची वाढ नोंदवत ९ हजार १६५ कोटी रुपयांचे संकलन केले.
इतर प्रमुख राज्यांची कामगिरी पुढीलप्रमाणे राहिली :
गुजरात : ११ हजार ७४३ कोटी रुपये (१२ टक्के वाढ)
कर्नाटक : १२ हजार ९३७ कोटी रुपये (१० टक्के वाढ)
हरियाणा : १० हजार ६५ कोटी रुपये (९ टक्के वाढ)
तमिळनाडूमध्ये घट
मोठ्या राज्यांमध्ये तमिळनाडू हे एकमेव राज्य ठरले जिथे जीएसटी संकलनात घट नोंदवली गेली. राज्यातील महसूल २ टक्क्यांनी कमी होऊन ९ हजार ७७६ कोटी रुपये इतका राहिला.
आर्थिक संकेत सकारात्मक
जून २०२६ मधील जीएसटी आकडेवारी देशातील आर्थिक हालचाली मजबूत असल्याचे संकेत देत आहे. आयातीतील वाढ, स्थिर देशांतर्गत मागणी आणि प्रमुख राज्यांमधील महसूल वाढ यामुळे आगामी महिन्यांतही कर संकलनाचा वेग कायम राहण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. सरकारच्या दृष्टीने हा वाढता महसूल पायाभूत सुविधा, सामाजिक कल्याण आणि विकास योजनांना गती देण्यासाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे.
